รีวิวหนัง September 5 (2024) วันที่ 5 กันยายน

รีวิวหนัง September 5 (2024) วันที่ 5 กันยายน ในประวัติศาสตร์ของวงการภาพยนตร์ มีความพยายามนับครั้งไม่ถ้วนที่จะ “จำลอง” (Reconstruct) เหตุการณ์สำคัญในอดีต ส่วนใหญ่มักเลือกใช้ขนบของ “Docudrama” (ละครอิงประวัติศาสตร์) ที่มุ่งเน้นการเล่าเรื่องราวที่ครอบคลุม (Comprehensive) โดยมีตัวละคร, จุดเริ่มต้น, และจุดสิ้นสุดที่ชัดเจน ทว่า “September 5” (2024) (หรือ “วันที่ 5 กันยายน”) ผลงานการกำกับของ ทิม เฟลห์บอม (Tim Fehlbaum) ได้ฉีกขนบเหล่านี้จนสิ้นซาก และเลือกเส้นทางที่ท้าทาย, บีบคั้น และ “บริสุทธิ์” (Pure) ในเชิงภาพยนตร์อย่างถึงที่สุด! นี่ไม่ใช่ภาพยนตร์ที่ว่าด้วย “เหตุการณ์” การสังหารหมู่ในโอลิปปิกมิวนิก 1972 แต่มันคือภาพยนตร์ที่ว่าด้วย “การรับรู้” (Perception) และ “การถ่ายทอด” (Transmission) เหตุการณ์นั้น มันคือการผ่าตัดสภาวะจิตใจของกลุ่มคนที่ต้อง “ประดิษฐ์” (Invent) สิ่งที่เราในปัจจุบันรู้จักกันในนาม “ข่าวสดระดับโลก” (Global Live Breaking News) ขึ้นมาในแบบเรียลไทม์, ท่ามกลางความโกลาหล, ภายใต้แรงกดดันทางจริยธรรม และด้วยเทคโนโลยีที่จำกัด

“September 5” ไม่ใช่ “ประวัติศาสตร์” แต่คือ “กระบวนการ” (Procedural) มันคือ “ภาพยนตร์ระทึกขวัญ” (Thriller) ที่ตึงเครียดที่สุดเรื่องหนึ่ง ทั้งๆ ที่ผู้ชมทุกคนทราบ “ตอนจบ” ของเหตุการณ์จริงอยู่แล้ว เพราะความระทึกขวัญของมันไม่ได้อยู่ที่ “จะเกิดอะไรขึ้น” แต่อยู่ที่ “เราจะรายงานสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างไร”! บทวิจารณ์ฉบับนี้ จะทำการวิเคราะห์และประเมินคุณค่าทางศิลปะของ “September 5” ในสามองค์ประกอบหลัก เพื่อสืบเสาะว่าภายใต้ความโกลาหลของห้องควบคุมการถ่ายทอดสดนั้น มันได้ซ่อนไว้ซึ่ง “ภาษาภาพยนตร์” ที่เฉียบคมและลึกซึ้งเพียงใด

การวิเคราะห์ “เนื้อเรื่อง” (Narrative Analysis) – สถาปัตยกรรมแห่ง “กระบวนการ”

ความอัจฉริยะประการแรกของ “September 5” อยู่ที่ “บทภาพยนตร์” (Screenplay) ที่เลือกจะ “ปฏิเสธ” (Reject) การเล่าเรื่องแบบมหภาค (Macro-Narrative) อย่างสิ้นเชิง บทภาพยนตร์ไม่ได้พาเราไปที่หมู่บ้านนักกีฬา, ไม่ได้ติดตาม “หน่วยจู่โจม” หรือ “ผู้ก่อการร้าย” แต่มัน “กักขัง” (Imprison) ผู้ชมไว้ในพื้นที่ที่คับแคบและอึดอัดที่สุด: ห้องควบคุมการถ่ายทอดของ ABC Sports

โครงสร้าง “Tick-Tock” (Ticking-Clock Narrative)

“เนื้อเรื่อง” ของ “September 5” คือ “กระบวนการ” (The Process) อย่างแท้จริง มันคือการบันทึกการทำงานของทีมข่าว ABC Sports ที่นำโดย รูน อาร์เลดจ์ (Roone Arledge) ในช่วงเวลา 24 ชั่วโมงที่โลกหยุดหายใจ

โครงสร้างการเล่าเรื่องจึงมีลักษณะเป็น “Tick-Tock” หรือ “นาฬิกาเดินถอยหลัง” ที่ขับเคลื่อนด้วย “ข้อมูล” (Information) ที่หลั่งไหลเข้ามาทีละน้อย ไม่ใช่ “แอ็คชั่น” (Action)

• ความขัดแย้ง (Conflict): ไม่ใช่การต่อสู้ทางกายภาพ แต่คือ “สงครามข้อมูล” (Information Warfare) และ “การต่อสู้ทางจริยธรรม” (Ethical Battle)
• คำถามของเรื่อง: ไม่ใช่ “ใครจะรอด” แต่คือ “เราจะรายงานความจริงนี้หรือไม่?”, “เราจะเชื่อแหล่งข่าวนี้ได้หรือยัง?”, “การขัดจังหวะการแข่งขันกีฬาเพื่อรายงานข่าวโศกนาฏกรรม ถือเป็นเรื่องที่เหมาะสมหรือไม่?”

บทภาพยนตร์สร้างความตึงเครียดจาก “ความไม่รู้” (The Unknown) ของตัวละคร เราในฐานะผู้ชม “รู้” ประวัติศาสตร์ แต่เรา “ไม่รู้” ว่าตัวละครในห้องนั้นจะ “ตัดสินใจ” (Make the Call) อย่างไร พวกเขาต้อง “ประดิษฐ์” กฎเกณฑ์ของข่าวสดขึ้นมาเดี๋ยวนั้น

ธีม: การกำเนิดของ “Spectacle” และจุดจบของ “ความไร้เดียงสา”

“เนื้อเรื่อง” ที่แท้จริงของ “September 5” คือการบันทึก “การเปลี่ยนผ่าน” (The Transition) ที่สำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์สื่อสารมวลชน มันคือการเปลี่ยนผ่านจาก “กีฬา” (Sports) สู่ “โศกนาฏกรรม” (Tragedy) และจาก “การรายงาน” (Reporting) สู่ “การถ่ายทอดสด” (Broadcasting)

• กีฬาในฐานะ “ความไร้เดียงสา”: องก์แรกของเรื่องนำเสนอภาพ “ความสุข” ของโอลิปิก—เกมแห่งสันติภาพ นี่คือ “ความไร้เดียงสา” ของโลกยุคก่อน 9/11 และก่อน 24/7 News
• การแทรกแซงของ “ความจริง”: เมื่อข่าวการจับตัวประกันแทรกเข้ามา มันคือการ “ทำลาย” ความไร้เดียงสานั้น ทีมข่าว “กีฬา” (ABC Sports) ถูกบังคับให้ต้องกลายเป็นทีมข่าว “สงคราม” (War Correspondents) ในชั่วข้ามคืน
• การกำเนิดของ “Spectacle” (ภาพตื่นตาตื่นใจ): รูน อาร์เลดจ์ คือผู้บุกเบิกการใช้ “เรื่องเล่า” (Narrative) ในการถ่ายทอดกีฬา และในวันที่ 5 กันยายน เขาได้ใช้ทักษะเดียวกันนั้นในการ “เล่าเรื่อง” โศกนาฏกรรม ภาพยนตร์ตั้งคำถามเชิงจริยธรรมอย่างเจ็บปวดว่า “เส้นแบ่ง” ระหว่าง “การให้ข้อมูล” (Informing) กับ “การสร้างความบันเทิง” (Entertaining) ด้วยความตาย มันอยู่ที่ตรงไหน?

เนื้อเรื่องจึงเป็นการวิพากษ์ “DNA” ของสื่อสมัยใหม่ ที่ถูก “ให้กำเนิด” (Conceived) ในห้องควบคุมวันนั้น มันคือการบอกว่า ทุกครั้งที่เราดู “ข่าวด่วน” (Breaking News) ที่ตื่นเต้นเร้าใจ เรากำลังเป็นหนี้บุญคุณ (หรือเป็นเหยื่อ) ของสิ่งที่เกิดขึ้นในมิวนิก 1972

การปฏิเสธ “ตัวละคร” (The De-Emphasis on Character Arc)

“September 5” เลือกที่จะไม่ “สร้าง” (Manufacture) ปูมหลังหรือ “การเดินทางส่วนตัว” (Personal Arcs) ที่ซับซ้อนให้กับตัวละคร นี่คือการตัดสินใจที่กล้าหาญ! ตัวละครในเรื่องนี้ ไม่ได้ถูกกำหนดโดย “อดีต” แต่ถูกกำหนดโดย “หน้าที่” (Function) และ “การตัดสินใจ” (Decision) ในปัจจุบันขณะ พวกเขาคือ “ฟันเฟือง” ในเครื่องจักรที่ใหญ่กว่า: รูน คือ “สมอง” (The Brain), มาร์วิน เบเดอร์ คือ “ผู้ปฏิบัติการ” (The Operator), จิม แมคเคย์ คือ “เสียง” (The Voice)! การ “ลดทอน” (De-emphasize) มิติตัวละครส่วนตัวนี้ ไม่ใช่ “ข้อบกพร่อง” ของบท แต่เป็น “จุดประสงค์” (Intent) เพื่อให้ผู้ชมจดจ่ออยู่กับ “กระบวนการ” และ “จริยธรรม” ของสถานการณ์ มากกว่า “ดราม่า” ส่วนตัวของใครคนใดคนหนึ่ง

การประเมิน “ภาพ” (Visual & Aesthetic Analysis) – สุนทรียศาสตร์แห่ง “จอ” และ “ควันบุหรี่”

ในภาพยนตร์ที่ “เนื้อเรื่อง” คือ “กระบวนการ” “งานภาพ” (Visuals) ก็คือ “การจำลอง” กระบวนการนั้นอย่างสมบูรณ์แบบ สุนทรียศาสตร์ของ “September 5” คือ “ความสมจริงที่ถูกออกแบบ” (Designed Realism) ที่น่าทึ่ง

“จอภาพ” ในฐานะ “โลก” (The Screen as The World)

นี่คือหัวใจทางสุนทรียศาสตร์ที่สำคัญที่สุดของภาพยนตร์: ผู้ชม (และตัวละคร) จะ “ไม่เห็น” เหตุการณ์โศกนาฏกรรมด้วย “ตา” แต่จะเห็นผ่าน “จอโทรทัศน์” เท่านั้น

• โลกหลายชั้น (Layered Reality): ผู้กำกับ ทิม เฟลห์บอม สร้าง “โลก” ที่ซ้อนทับกันหลายชั้น (เราในฐานะผู้ชมปี 2024 กำลังดู “ภาพยนตร์” ที่จำลอง “ห้องควบคุม” ที่กำลังดู “จอภาพ” ที่ถ่ายทอด “ความจริง” ที่เกิดขึ้นภายนอก)
• สุนทรียศาสตร์แบบ “Grainy” (The Grainy Aesthetics): ภาพจาก “ฟีดสด” (Live Feed) ในยุค 70s ที่มีสัญญาณรบกวน, สีซีดจาง และเต็มไปด้วย “Grain” ไม่ใช่แค่ “ความสมจริง” (Authenticity) แต่คือ “ภาษาภาพยนตร์” (Cinematic Language) มันสื่อถึง “ความไม่ชัดเจน” (Ambiguity) และ “ความไม่สมบูรณ์” (Imperfection) ของ “ความจริง” ที่กำลังถูกถ่ายทอด
• “การจ้องมอง” (The Gaze): กล้องมักจะจับจ้องไปที่ “ปฏิกิริยา” (Reaction) ของตัวละครที่กำลัง “จ้องมอง” จอ มากกว่าจะแสดงให้เราเห็นว่าพวกเขากำลังมองอะไร “ภาพ” ที่แท้จริงของเรื่องนี้จึงเป็น “ใบหน้า” ของมนุษย์ที่กำลังประมวลผลโศกนาฏกรรม

การออกแบบงานสร้าง: ห้องควบคุมในฐานะ “ตัวละคร” (The Control Room as Character)

การออกแบบงานสร้าง (Production Design) ใน “September 5” คือ “ความสมบูรณ์แบบ” (Perfection) มันไม่ใช่แค่ “ฉากหลัง” (Set) แต่มันคือ “เครื่องจักร” (Machine) ที่มีชีวิต

• เทคโนโลยีในฐานะ “อุปสรรค”: ภาพยนตร์แสดงให้เห็น “เทคโนโลยี” อนาล็อกยุค 70s (เครื่องตัดต่อฟิล์ม, โทรศัพท์สายหมุน, จอมอนิเตอร์ขาวดำ) ไม่ใช่ด้วย “ความคิดถึง” (Nostalgia) แต่ในฐานะ “อุปสรรค” (Obstacle) ที่ทำให้การรายงานข่าวล่าช้าและยากลำบาก มันตอกย้ำว่าการได้มาซึ่ง “ความจริง” ในยุคนั้น ต้องแลกมาด้วยความพยายามทางกายภาพ
• “ควันบุหรี่” (The Smoke): ห้องควบคุมที่อบอวลไปด้วย “ควันบุหรี่” ไม่ใช่แค่การสร้างบรรยากาศยุค 70s แต่มันคือ “สัญลักษณ์” (Metaphor) ของ “ความสับสน” (Confusion), “ความตึงเครียด” (Stress) และ “ม่านหมอก” (The Fog of War) ที่ปกคลุมการตัดสินใจของตัวละคร

การกำกับภาพ (Cinematography): การเคลื่อนไหวที่ตื่นตระหนก

การกำกับภาพของ แฟรงค์ แลมม์ (Frank Lamm) เลือกใช้สไตล์ “สารคดี” (Documentary-Style) ที่สอดคล้องกับเนื้อหาอย่างยิ่ง! กล้อง “Handheld” (กล้องมือถือ) ที่ “สั่นไหว” (Shaky) เล็กน้อย และ “เคลื่อนที่” (Fluid) ตลอดเวลา มัน “ซูม” (Zooms) เข้าหาใบหน้าอย่างรวดเร็ว, “แพน” (Pans) ตามตัวละครที่วิ่งไปมา และ “ลอบมอง” (Peeks) ผ่านไหล่ของคนในห้องควบคุม มันสร้าง “พลังงาน” (Energy) และ “ความโกลาหล” (Chaos) ที่สมจริง ผู้ชมไม่ได้ “นั่งดู” แต่รู้สึกเหมือนกำลัง “ยืน” อยู่ในห้องนั้นด้วย

การประเมิน “การแสดง” (Performance Analysis) – การแสดงออกภายใต้แรงกดดัน

ในภาพยนตร์ที่เน้น “กระบวนการ” และ “บรรยากาศ” “การแสดง” (Performances) คือ “สมอ” (Anchor) ที่ยึดโยงทุกอย่างไว้กับ “ความเป็นมนุษย์” (Humanity)

ปีเตอร์ ซาร์สการ์ด (Peter Sarsgaard) ในบท รูน อาร์เลดจ์

นี่คือ “การแสดงระดับปรมาจารย์” (A Masterclass Performance) ของ ปีเตอร์ ซาร์สการ์ด เขาคือ “ศูนย์กลาง” ของพายุทั้งหมด

• การแสดงที่ “ควบคุม” (Controlled): อาร์เลดจ์ คือชายผู้ “มองเห็น” อนาคต ซาร์สการ์ด ไม่ได้แสดง “ความตื่นตระหนก” (Panic) แต่แสดง “การคำนวณ” (Calculation) เขาสื่อสาร “อำนาจ” (Authority) และ “วิสัยทัศน์” (Vision) ผ่าน “ความนิ่ง” (Stillness)
• การตัดสินใจ (The Decisions): “การแสดง” ของ ซาร์สการ์ด อยู่ใน “การตัดสินใจ” ของเขา ทุกครั้งที่เขาพูดว่า “Put him on air” (เอาเขาออกอากาศ) หรือ “Find me that feed” (หาฟีดนั้นมา) มันคือ “การแสดง” ที่หนักแน่นกว่าการตะโกนหรือร้องไห้ เขาคือ “ผู้กำกับ” (The Director) ที่กำลังกำกับ “ความเป็นจริง”
• “ปีศาจ” ในรายละเอียด: ซาร์สการ์ด ยังแสดงให้เห็น “ความทะเยอทะยาน” (Ambition) ของ อาร์เลดจ์ เขารู้ดีว่าโศกนาฏกรรมครั้งนี้ คือ “โอกาส” (Opportunity) ที่จะเปลี่ยนโฉมหน้าวงการทีวี และเขาก็ไม่ลังเลที่จะคว้ามันไว้

จอห์น เลกิซาโม (John Leguizamo) ในบท จิม แมคเคย์

หาก ซาร์สการ์ด คือ “สมอง” เลกิซาโม ก็คือ “หัวใจ” และ “เสียง” ของภาพยนตร์เรื่องนี้ เขาคือ “จิม แมคเคย์” (ผู้ประกาศข่าวกีฬา) ที่ถูกสถานการณ์บีบให้ต้องกลายเป็น “เสียงแห่งชาติ” (The Voice of the Nation)

• การเปลี่ยนผ่าน (The Transformation): เลกิซาโม ถ่ายทอด “การเดินทาง” ของ จิม แมคเคย์ ได้อย่างเจ็บปวด จาก “นักข่าวกีฬา” ที่ร่าเริง สู่ “ผู้ประกาศข่าวโศกนาฏกรรม” ที่เหนื่อยล้าและหัวใจสลาย
• ความเปราะบาง (Vulnerability): “การแสดง” ของเขาคือ “ความพยายาม” (The Struggle) ที่จะรักษาสติ, ที่จะ “กลั่น” (Filter) ความโกลาหลที่เขารับรู้มา ให้กลายเป็น “ข้อมูล” ที่เยือกเย็นสำหรับผู้ชมทางบ้าน
• “They’re all gone”: การที่ เลกิซาโม ต้อง “จำลอง” (Re-enact) ช่วงเวลาที่ จิม แมคเคย์ ต้องกล่าวประโยคประวัติศาสตร์ “พวกเขาจากไปหมดแล้ว” คือจุดสุดยอดทางอารมณ์ของเรื่อง และเขาก็ทำมันด้วยความเคารพและความหนักแน่นที่คู่ควร

เบน แชปลิน (Ben Chaplin) และทีมนักแสดงสมทบ (The Ensemble)

เบน แชปลิน ในบท มาร์วิน เบเดอร์ (โปรดิวเซอร์) และทีมนักแสดงสมทบทั้งหมด คือ “เครื่องจักร” (The Engine) ที่แท้จริง! “การแสดง” ของพวกเขาคือ “ความโกลาหลที่ถูกควบคุม” (Controlled Chaos) พวกเขาสร้าง “ความสมจริง” (Authenticity) ของห้องข่าวที่ทำงานหนัก: การตะโกนข้ามห้อง, การวิ่งส่งฟิล์ม, การโต้เถียงทางเทคนิค และความเหนื่อยล้าที่สะสมบนใบหน้า “การแสดง” ของพวกเขาคือ “กระบวนการ” ที่ทำให้ “การแสดง” ของ ซาร์สการ์ด และ เลกิซาโม มีความหมาย

บทสรุป: กระจกสะท้อนยุคสมัย และชัยชนะของ “ภาษาภาพยนตร์”

“September 5” (2024) ไม่ใช่ภาพยนตร์ที่ “ดูง่าย” (Easy Watch) แต่มันคือภาพยนตร์ที่ “สำคัญ” (Important) และ “จำเป็น” (Necessary) มันคือ “ชัยชนะ” ของ “ภาษาภาพยนตร์” (Cinematic Language) ที่ “รูปแบบ” (Form) และ “เนื้อหา” (Content) หลอมรวมกันเป็นหนึ่งเดียวอย่างสมบูรณ์แบบ!ในด้านเนื้อเรื่อง มันคือการปฏิวัติขนบ “Docudrama” โดยเปลี่ยน “ประวัติศาสตร์” ให้เป็น “Procedural Thriller” ที่บีบคั้น ในด้านภาพ มันคือการใช้ “สุนทรียศาสตร์แห่งข้อจำกัด” (Aesthetics of Limitation) และ “การจ้องมองผ่านจอ” (Screen Gaze)!

ได้อย่างชาญฉลาดที่สุด ในด้านการแสดง มันคือการถ่ายทอด “ความเป็นมนุษย์” ที่ต้องทำ “หน้าที่” (Duty) ท่ามกลาง “โศกนาฏกรรม” (Tragedy)! “September 5” ไม่เพียงแต่บันทึก “เหตุการณ์” สำคัญในอดีต แต่มันยังทำหน้าที่เป็น “กระจก” (Mirror) สะท้อน “ปัจจุบัน” ของเรา ที่เราเสพติด “ข่าวสด” (Live News) ตลอด 24 ชั่วโมง!  โดยไม่เคยตั้งคำถามว่า “DNA” ของมัน ถูกหล่อหลอมขึ้นมาจากอะไร… มันคือภาพยนตร์ที่ท้าทายให้เรา “มอง” วิธีที่เรา “มอง” โลก รับชมหนัง September 5 (2024) วันที่ 5 กันยายน  ได้ที่ movie24hd